شهروندی لتونی: راهنمای جامع

نحوه دریافت شهروندی لتونی

روش‌های مختلفی برای دریافت شهروندی لتونی وجود دارد و فرایند آن بسته به شرایط متقاضی متفاوت است. برخی از روش‌ها به ارائه مدارک اثبات تبار لتونیایی یا تابعیت پیشین این کشور نیاز دارند، درحالی‌که اخذ تابعیت مستلزم رعایت شرایط اقامت و ادغام در جامعه لتونی است.

اخذ شهروندی از طریق تابعیت

شرایط واجد صلاحیت بودن. اخذ تابعیت برای افرادی که اقامت بلندمدت دارند و شرایط تعیین‌شده در قوانین لتونی را برآورده می‌کنند، امکان‌پذیر است. متقاضیان 15 ساله و بالاتر باید حداقل در پنج سال گذشته به‌طور دائم در لتونی زندگی کرده باشند. برای بیشتر اتباع خارجی، این دوره از تاریخ دریافت مجوز اقامت دائم محاسبه می‌شود.

دوره اقامت می‌تواند شامل وقفه‌هایی باشد که مجموع آن‌ها از یک سال بیشتر نباشد. بااین‌حال، متقاضی باید در طول سال پایانی پیش از ارائه درخواست، به‌طور پیوسته در لتونی زندگی کرده باشد ^[1] منبع: قانون شهروندی جمهوری لتونی، مواد 11 و 12 .

متقاضیان باید تسلط خود به زبان لتونیایی را اثبات کنند و در آزمون‌های مربوط به اصول اساسی قانون اساسی، سرود ملی و تاریخ و فرهنگ لتونی قبول شوند.

مدارک اصلی موردنیاز برای اخذ تابعیت لتونی عبارت‌اند از:

• درخواست اخذ تابعیت؛
• پاسپورت یا کارت شناسایی؛
• مدارک تأییدکننده اقامت در لتونی طی پنج سال گذشته؛
• مدارک اثبات منبع قانونی درآمد، مانند گواهی اشتغال به کار، صورت‌حساب بانکی، گواهی بازنشستگی یا مدارک دریافت کمک‌هزینه؛
• یک قطعه عکس 3 × 4 cm؛
• رسید پرداخت هزینه دولتی؛
• گواهی عدم سوءپیشینه کیفری از کشور تابعیت متقاضی، درصورتی‌که تبعه خارجی باشد.

گواهی عدم سوءپیشینه کیفری صادرشده از کشور خارجی معمولاً باید حداکثر شش ماه پیش از ارائه درخواست صادر شده باشد. بسته به کشور صادرکننده، ممکن است تأیید قانونی مدارک و ترجمه آن‌ها به زبان لتونیایی نیز ضروری باشد.

برخی از متقاضیان باید تابعیت قبلی خود را ترک کنند. این الزام معمولاً شامل اتباع کشورهایی می‌شود که در دسته‌بندی‌های مجاز تابعیت مضاعف لتونی قرار ندارند. افرادی که ملزم به ترک تابعیت قبلی خود هستند، باید پیش از ادای سوگند وفاداری به لتونی، مدارک اثبات آن را ارائه دهند.

پس از آنکه متقاضی تمام شرایط اخذ تابعیت، ازجمله ادای سوگند وفاداری را برآورده کرد، هیئت وزیران تصمیم نهایی را درباره اعطای شهروندی اتخاذ می‌کند.

شهروندی برای افراد زیر سن قانونی. کودکان زیر 15 سال می‌توانند همراه با یکی از والدین خود که در حال اخذ تابعیت است، شهروندی لتونی را دریافت کنند؛ مشروط بر اینکه به‌طور دائم در لتونی اقامت داشته باشند. برای اخذ تابعیت این کودکان، هزینه دولتی اضافی دریافت نمی‌شود.

مدت‌زمان بررسی درخواست و هزینه‌ها. فرایند اخذ تابعیت معمولاً بین 6 تا 12 ماه طول می‌کشد. متقاضیانی که ملزم به ترک تابعیت قبلی خود هستند، ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند. هزینه دولتی ارائه درخواست €28.46 است ^[2] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، مدارک موردنیاز، هزینه دولتی و مدت‌زمان بررسی درخواست اخذ تابعیت .

دریافت شهروندی از طریق ازدواج

ازدواج با شهروند لتونی به‌طور خودکار به دریافت شهروندی منجر نمی‌شود و دوره استاندارد اخذ تابعیت را نیز کوتاه نمی‌کند. همسر خارجی ابتدا باید اقامت قانونی لتونی را دریافت کند و سپس از طریق فرایند اخذ تابعیت برای شهروندی درخواست دهد ^[3] منبع: قانون شهروندی جمهوری لتونی، ماده 12 .

همسر یک شهروند لتونی می‌تواند مجوز اقامت موقت با اعتبار حداکثر دو سال دریافت کند و تا زمانی که مبنای قانونی اقامت معتبر باشد، آن را تمدید کند. پس از پنج سال اقامت پیوسته، همسر می‌تواند در صورت احراز شرایط مربوطه، ازجمله تسلط به زبان لتونیایی در سطح A2، برای اقامت دائم درخواست دهد ^[4] منبع: قانون مهاجرت جمهوری لتونی، مواد 27، 29 و 31 .

دوره پنج‌ساله موردنیاز برای اخذ تابعیت پس از دریافت اقامت دائم آغاز می‌شود. پس از تکمیل این دوره، همسر می‌تواند در صورت احراز سایر شرایط اخذ تابعیت، برای دریافت شهروندی لتونی درخواست دهد.

دریافت شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری

لتونی برنامه اعطای مستقیم شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری ندارد. بااین‌حال، سرمایه‌گذاری می‌تواند مبنایی برای دریافت اقامت موقت باشد و پس از آن، امکان دریافت اقامت دائم و شهروندی از طریق فرایند استاندارد اخذ تابعیت فراهم شود.

لتونی در 15 سپتامبر 2026 قوانین اقامت از طریق سرمایه‌گذاری را تغییر داد. قانون جدید مهاجرت، سرمایه‌گذاری در سرمایه شرکت‌های لتونیایی را حفظ کرد، گزینه جدیدی برای سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها معرفی کرد و مسیرهای دریافت اقامت از طریق خرید ملک و تعهدات مالی تبعی مؤسسات اعتباری را حذف کرد.

برای سرمایه‌گذاری در سرمایه یک شرکت لتونیایی، حداقل مبلغ موردنیاز به اندازه کسب‌وکار بستگی دارد:

• €50,000 — برای شرکتی با حداکثر 50 کارمند و گردش مالی سالانه یا مجموع ترازنامه تا سقف €10,000,000؛
• €100,000 — برای شرکتی که به‌تنهایی یا همراه با شرکت‌های تابعه خود در لتونی، بیش از 50 کارمند داشته باشد و گردش مالی سالانه یا مجموع ترازنامه آن از €10,000,000 بیشتر باشد.

هر دو گزینه امکان دریافت مجوز اقامت موقت با اعتبار حداکثر دو سال را فراهم می‌کنند. هنگام ارائه نخستین درخواست اقامت، پرداخت مبلغ اضافی €10,000 به بودجه دولت نیز الزامی است.

اکنون گزینه جدیدی برای سرمایه‌گذاری از طریق یک صندوق سرمایه‌گذاری جایگزین تأسیس‌شده توسط دولت در دسترس است. این گزینه به سرمایه‌گذاری €150,000 نیاز دارد که باید حداقل به‌مدت پنج سال حفظ شود و امکان دریافت مجوز اقامت موقت با اعتبار حداکثر پنج سال را فراهم می‌کند. پرداخت مبلغ €10,000 به دولت نیز الزامی است ^[5] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، تغییرات اعمال‌شده بر اساس قانون جدید مهاجرت که از 15 سپتامبر 2026 لازم‌الاجرا شده است .

دریافت شهروندی برای کودکان

اگر یکی از والدین یا هر دوی آن‌ها در زمان تولد کودک شهروند لتونی باشند، کودک شهروندی لتونی را دریافت می‌کند. این قانون صرف‌نظر از اینکه کودک در لتونی یا خارج از این کشور متولد شده باشد، اعمال می‌شود.

کودکان متولدشده در خارج از کشور باید در اداره امور شهروندی و مهاجرت لتونی ثبت شوند. برای کودکان زیر 15 سال، درخواست باید توسط نماینده قانونی امضا شود؛ از سن 15 سالگی، کودک شخصاً درخواست را امضا می‌کند ^[6] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، شهروندی لتونی برای کودک متولدشده در خارج از کشور از یک یا دو والد دارای تابعیت لتونی .

مدارک اصلی موردنیاز عبارت‌اند از:

• درخواست ثبت شهروندی؛
• گواهی تولد یا رونوشت ثبت‌شده در دفتر ثبت تولد؛
• مدارک شناسایی یکی از والدین یا هر دوی آن‌ها؛
• پاسپورت یا مدرک شناسایی کودک، درصورتی‌که صادر شده باشد.

برای فرزندان افراد دارای وضعیت «غیرشهروند» لتونی، قوانین جداگانه‌ای اعمال می‌شود. از 1 ژانویه 2020، کودکی که از دو والد دارای وضعیت غیرشهروند لتونی یا از یک والد غیرشهروند و یک والد بدون تابعیت متولد شود، عموماً به‌عنوان شهروند لتونی شناخته می‌شود؛ مشروط بر اینکه تابعیت کشور دیگری را نداشته باشد ^[7] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، شهروندی برای کودکان متولدشده پس از 1 ژانویه 2020 .

دریافت شهروندی از طریق تبار خانوادگی

نوادگان شهروندان لتونی. اگر یکی از اجداد فرد در تاریخ 17 ژوئن 1940 شهروند لتونی بوده باشد و متقاضی بتواند پیوند خانوادگی میان نسل‌های متوالی را با مدارک معتبر اثبات کند، ممکن است واجد شرایط دریافت شهروندی لتونی باشد ^[8] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، شهروندی برای نوادگان افرادی که در 17 ژوئن 1940 شهروند لتونی بوده‌اند .

تبعیدیان لتونیایی و نوادگان آن‌ها. مسیر جداگانه‌ای برای افرادی در نظر گرفته شده است که جد دارای تابعیت لتونی آن‌ها بین 17 ژوئن 1940 تا 4 مه 1990 کشور را ترک کرده یا تبعید شده و نتوانسته است پیش از 4 مه 1990 برای اقامت دائم به لتونی بازگردد ^[9] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، تبعیدیان لتونیایی و نوادگان آن‌ها . برای این روش، اقامت در لتونی و شرکت در آزمون‌های اخذ تابعیت الزامی نیست.

متقاضیان معمولاً باید مدارک زیر را ارائه دهند:

• فرم درخواست؛
• پاسپورت یا کارت شناسایی؛
• گواهی تولد؛
• مدارک تولد، ازدواج یا تغییر نام که پیوند خانوادگی میان نسل‌های متوالی را تأیید می‌کنند؛
• مدارک اثبات اینکه یکی از اجداد متقاضی در تاریخ 17 ژوئن 1940 شهروند لتونی بوده است؛
• برای نوادگان تبعیدیان، مدارکی که خروج از کشور، تبعید یا عدم امکان بازگشت به لتونی برای اقامت دائم را تأیید می‌کنند.

مدارک تاریخی برای اثبات تابعیت ممکن است شامل پاسپورت لتونی صادرشده پیش از جنگ، سوابق ثبت احوال یا سرشماری، اسناد مالیاتی یا سوابق خدمت نظامی باشند.

مزایای شهروندی لتونی

شهروندی لتونی به فرد وضعیت اقامت دائمی در این کشور و حقوق شهروندی اتحادیه اروپا را اعطا می‌کند. همچنین فرصت‌های بیشتری برای زندگی، سفر و مشارکت در امور عمومی فراهم می‌سازد.

شهروندی اتحادیه اروپا

هر شهروند لتونی، شهروند اتحادیه اروپا نیز محسوب می‌شود. این وضعیت به او حق می‌دهد بر اساس قوانین آزادی تردد اتحادیه اروپا، بدون نیاز به دریافت ویزای مهاجرتی متداول یا مجوز کار، در سایر کشورهای عضو اتحادیه زندگی، کار و تحصیل کند ^[10] منبع: معاهده عملکرد اتحادیه اروپا، ماده 20 .

شهروندان لتونی همچنین می‌توانند در انتخابات پارلمان اروپا و انتخابات شهرداری‌ها در سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا که در آن‌ها اقامت دارند، رأی دهند یا نامزد شوند. خارج از اتحادیه اروپا نیز اگر لتونی در کشوری نمایندگی دیپلماتیک نداشته باشد، شهروندان آن می‌توانند از سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست کمک کنسولی کنند.

امنیت و ثبات

لتونی دارای نظام پارلمانی باثباتی است که انتخابات در آن به‌طور منظم برگزار می‌شود. پارلمان لتونی، موسوم به Saeima، هر چهار سال یک‌بار از طریق انتخابات عمومی، برابر و مستقیم انتخاب می‌شود. این پارلمان دولت را تأیید می‌کند و بر عملکرد آن نظارت دارد.

لتونی در میان کشورهای صلح‌آمیز جهان جایگاه بالایی دارد. در شاخص جهانی صلح سال 2026، این کشور از میان 163 کشور در رتبه 19 قرار گرفته و بالاتر از استرالیا، بلژیک، لهستان، لیتوانی، استونی، اسپانیا و آلمان است ^[11] منبع: شاخص جهانی صلح 2026، مؤسسه اقتصاد و صلح .

لتونی همچنین از سال 2004 عضو ناتو است. این عضویت، حمایت ناشی از اصل دفاع جمعی ناتو را برای کشور فراهم می‌کند که بر اساس آن، حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به تمامی اعضای این پیمان تلقی می‌شود.

آزادی سفر

شهروندان لتونی می‌توانند بدون نیاز به ویزا به تمامی 29 کشور منطقه شنگن سفر کنند. این منطقه شامل 25 کشور عضو اتحادیه اروپا و چهار کشور غیرعضو، یعنی ایسلند، لیختن‌اشتاین، نروژ و سوئیس است.

پاسپورت لتونی امکان سفر بدون ویزا به ژاپن، ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و کانادا را برای اقامت‌های کوتاه‌مدت فراهم می‌کند. مسافران باید پیش از سفر به آمریکا از طریق سامانه ESTA، به بریتانیا از طریق ETA و برای سفر هوایی به کانادا از طریق eTA، مجوز الکترونیکی سفر دریافت کنند. ژاپن برای سفرهای حداکثر 90 روزه به چنین مجوزی نیاز ندارد.

مزایای اجتماعی

لتونی برای افرادی که شرایط لازم را دارند، خدمات درمانی با بودجه دولتی و نظام گسترده بیمه‌های اجتماعی ارائه می‌دهد. خدمات درمانی تحت پوشش دولت شامل مراجعه به پزشک خانواده، پزشکان متخصص، آزمایش‌ها و معاینات تشخیصی و درمان بیمارستانی است.

سهم پرداختی بیماران برای خدمات پزشکی تحت پوشش نسبتاً پایین است. هزینه مراجعه به پزشک خانواده برای بیماران زیر 65 سال €2 و برای افراد 65 ساله و بالاتر €1 است؛ درحالی‌که مراجعه به پزشک متخصص €4 هزینه دارد. سقف مجموع پرداختی بیمار در سال €570 تعیین شده است. کودکان زیر 18 سال، زنان باردار دریافت‌کننده خدمات مرتبط با بارداری و چند گروه دیگر از پرداخت این هزینه‌ها معاف هستند ^[12] منبع: سازمان ملی خدمات سلامت لتونی، خدمات درمانی با بودجه دولتی و سهم پرداختی بیماران .

بیمه اجتماعی بخشی از درآمد افراد را در دوره بیماری، بیکاری یا مرخصی والدین جبران می‌کند. کمک‌هزینه بیماری معادل 80% میانگین دستمزد مشمول حق بیمه است. کمک‌هزینه بیکاری نیز حداکثر به‌مدت هشت ماه پرداخت می‌شود و مبلغ اولیه آن بسته به سابقه بیمه فرد، معادل 50 تا 65% میانگین دستمزد مشمول حق بیمه است ^[13] منبع: سازمان دولتی بیمه اجتماعی لتونی، کمک‌هزینه‌های بیماری و بیکاری .

خانواده‌ها همچنین حمایت مالی مستقیم دریافت می‌کنند. در سال 2026، کمک‌هزینه تولد فرزند €600 و کمک‌هزینه مراقبت از کودک تا رسیدن به سن 18 ماهگی، ماهانه €298 است. دولت همچنین کمک‌هزینه ماهانه خانواده پرداخت می‌کند که مبلغ آن متناسب با تعداد فرزندان افزایش می‌یابد ^[14] منبع: سازمان دولتی بیمه اجتماعی لتونی، تغییرات کمک‌هزینه‌های خانواده در سال 2026 .

میراث فرهنگی غنی

لتونی سنت‌های موسیقی و رقص محلی خود را به‌خوبی حفظ کرده است. جشنواره آواز و رقص لتونی هر پنج سال یک‌بار برگزار می‌شود و ده‌ها هزار خواننده و رقصنده در آن شرکت می‌کنند. جشنواره‌های آواز و رقص کشورهای حوزه بالتیک از سال 2008 در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شده‌اند ^[15] منبع: یونسکو، جشنواره‌های آواز و رقص کشورهای حوزه بالتیک .

ترانه‌های محلی لتونی، معروف به dainas، بخش مهم دیگری از میراث فرهنگی این کشور هستند. مجموعه Dainu Skapis یا «گنجینه ترانه‌های محلی» در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده است. این مجموعه منابع اولیه نزدیک به 218,000 متن ترانه محلی لتونیایی و بیش از 350,000 سند دست‌نویس را حفظ می‌کند ^[16] منبع: برنامه حافظه جهانی یونسکو، Dainu Skapis — گنجینه ترانه‌های محلی .

جشن‌های سنتی نیز همچنان بخشی از زندگی فرهنگی روزمره مردم هستند. جشن Jāņi که در روزهای 23 و 24 ژوئن برگزار می‌شود، یکی از مهم‌ترین جشن‌های ملی لتونی است. روشن‌کردن آتش، اجرای ترانه‌ها و رقص‌های محلی، تهیه تاج‌های گل و برگ بلوط و سرو غذاهای سنتی از آداب این جشن به شمار می‌روند.

معایب احتمالی شهروندی لتونی

شهروندی لتونی با تعهداتی همراه است که متقاضیان باید آن‌ها را در نظر بگیرند، به‌ویژه اگر قصد دریافت شهروندی برای فرزندان خود یا مهاجرت به لتونی را داشته باشند.

خدمت اجباری دفاع ملی. شهروندان مرد لتونی که پس از 1 ژانویه 2004 متولد شده‌اند، ممکن است برای انجام خدمت دفاع ملی فراخوانده شوند. مدت خدمت استاندارد 11 ماه است ^[17] منبع: قانون خدمت دفاع ملی، مواد 2 و 3 .

شهروندانی که به‌طور دائم در خارج از لتونی اقامت دارند و نشانی محل سکونت خارجی خود را ثبت کرده‌اند، تا سال 2027 از فراخوان خدمت اجباری معاف هستند. این معافیت در سال 2027 پایان می‌یابد؛ بااین‌حال، ممکن است مقررات فراخوان شهروندان مقیم خارج از کشور بازنگری شود. دریافت شهروندی از طریق تبار خانوادگی نیز به‌طور خودکار موجب معافیت از خدمت نظامی نمی‌شود ^[18] منبع: وزارت دفاع لتونی — خدمت دفاع ملی: اطلاعات برای شهروندان لتونیایی مقیم خارج از کشور .

ترک تابعیت قبلی. برخی از متقاضیان برای دریافت پاسپورت لتونی باید تابعیت فعلی خود را ترک کنند. استثناها معمولاً شامل اتباع کشورهای عضو اتحادیه اروپا، انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) و ناتو و همچنین استرالیا، برزیل و نیوزیلند می‌شود. برخی از متقاضیانی که از طریق تبار خانوادگی شهروندی لتونی را دریافت می‌کنند نیز می‌توانند تابعیت اصلی خود را حفظ کنند.

چارچوب قانونی شهروندی در لتونی

قانون شهروندی، اصلی‌ترین قانون حاکم بر تابعیت لتونی است. این قانون که در سال 1994 تصویب شد، وضعیت حقوقی شهروندان لتونی را تعریف می‌کند و مقررات مربوط به دریافت، حفظ، سلب و بازگرداندن تابعیت و همچنین تابعیت مضاعف را تعیین می‌کند ^[19] منبع: قانون شهروندی جمهوری لتونی، نسخه تلفیقی فعلی .

این قانون بر اصل تداوم حقوقی دولت لتونی و قانون تابعیت مصوب 23 اوت 1919 استوار است. اجرای آن نیز با مقررات هیئت وزیران تکمیل می‌شود که رویه‌های ثبت شهروندی و اخذ تابعیت را مشخص می‌کنند.

1 اکتبر 2013. لتونی مقررات مربوط به تابعیت مضاعف را به‌طور قابل‌توجهی گسترش داد. شهروندان لتونی اجازه یافتند تابعیت کشورهای عضو اتحادیه اروپا، انجمن تجارت آزاد اروپا و ناتو و همچنین استرالیا، برزیل، نیوزیلند و کشورهایی را که با لتونی توافق‌نامه تابعیت مضاعف دارند، حفظ کنند ^[20] منبع: اصلاحات قانون شهروندی مصوب 9 مه 2013، ماده 9 .

این اصلاحات همچنین مقررات جداگانه‌ای برای تبعیدیان لتونیایی و نوادگان آن‌ها معرفی کرد که به آنان اجازه می‌دهد ضمن حفظ تابعیت کشور دیگر، شهروندی لتونی را ثبت کنند. علاوه‌براین، فرایند به‌رسمیت‌شناختن فرزندان افراد دارای وضعیت غیرشهروند لتونی یا افراد بدون تابعیت به‌عنوان شهروند لتونی ساده‌تر شد ^[21] منبع: اصلاحات قانون شهروندی مصوب 9 مه 2013، مواد 3¹ و 8 .

1 ژانویه 2020. لتونی اعطای وضعیت غیرشهروند به کودکان متولدشده پس از این تاریخ را متوقف کرد. کودکی که در غیر این صورت واجد شرایط دریافت این وضعیت بود، به‌عنوان شهروند لتونی شناخته می‌شود؛ مشروط بر اینکه والدین برای اعطای تابعیت کشور دیگری به او توافق نکرده باشند و کودک تابعیت کشور دیگری را نداشته باشد ^[22] منبع: قانون پایان اعطای وضعیت غیرشهروند به کودکان، مواد 1 تا 3 .

23 آوریل 2022. لتونی دامنه دلایل قانونی سلب تابعیت از افراد دارای تابعیت مضاعف را گسترش داد. تابعیت ممکن است به‌دلیل ارائه حمایت مالی، مادی، تبلیغاتی، فناوری یا سایر حمایت‌های قابل‌توجه از نسل‌کشی، جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت یا اقداماتی که کشورهای دموکراتیک را تهدید می‌کنند و همچنین مشارکت مستقیم در چنین اقداماتی سلب شود. سلب تابعیت تنها در صورتی مجاز است که فرد در نتیجه آن بدون تابعیت نشود ^[23] منبع: اصلاحات قانون شهروندی مصوب 21 آوریل 2022، ماده 24 .

اعتبار و تمدید پاسپورت لتونی

مدت اعتبار پاسپورت لتونی به سن دارنده آن بستگی دارد. افراد بالای 20 سال پاسپورت با اعتبار 10 سال دریافت می‌کنند، درحالی‌که برای کودکان و افراد جوان‌تر، دوره‌های اعتبار کوتاه‌تری در نظر گرفته شده است:

• کودکان زیر 5 سال — 2 سال یا در برخی موارد، به‌اندازه مدت سفر؛
• افراد 5 تا 20 ساله — 5 سال؛
• افراد بالای 20 سال — 10 سال.

در صورت پایان اعتبار پاسپورت قبلی، مفقودشدن یا آسیب‌دیدن آن یا تغییر اطلاعات شخصی مانند نام یا وضعیت حقوقی دارنده، دریافت پاسپورت جدید ضروری است. همچنین امکان تعویض پاسپورت پیش از پایان اعتبار آن وجود دارد.

درخواست‌ها باید به‌صورت حضوری به اداره امور شهروندی و مهاجرت در لتونی ارائه شوند. شهروندان مقیم خارج از کشور می‌توانند از طریق نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی لتونی درخواست دهند. هنگام تعویض پاسپورت، معمولاً ارائه مدرک قبلی الزامی است.

هزینه صدور پاسپورت عادی €50 است و این مدرک ظرف 10 روز کاری صادر می‌شود. صدور فوری پاسپورت ظرف دو روز کاری، €75 هزینه دارد ^[24] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، هزینه‌های دولتی صدور پاسپورت و کارت شناسایی .

شهروندان لتونی که 15 سال یا بیشتر دارند، باید کارت شناسایی الکترونیکی معتبر (eID) نیز داشته باشند. برای افرادی که فقط به مدرک شناسایی نیاز دارند، داشتن پاسپورت اختیاری است؛ بااین‌حال، برای سفر به کشورهایی که کارت eID را نمی‌پذیرند، پاسپورت الزامی است.

شهروندی لتونی به روایت آمار

جمعیت لتونی در ابتدای سال 2026 به 1.845 میلیون نفر رسید. شهروندان لتونی 87.9% جمعیت، افراد دارای وضعیت غیرشهروند لتونی 8.7% و اتباع سایر کشورها 3.4% جمعیت را تشکیل می‌دادند ^[25] منبع: اداره مرکزی آمار لتونی، آمار جمعیت در ابتدای سال 2026 .

افراد دارای وضعیت غیرشهروند لتونی و اتباع خارجی دو گروه متفاوت هستند. غیرشهروندان دارای وضعیت حقوقی ویژه‌ای هستند که برای شهروندان سابق اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شد؛ افرادی که شهروندی لتونی را دریافت نکردند و تابعیت کشور دیگری را نیز نداشتند. این افراد در لتونی بدون تابعیت محسوب نمی‌شوند ^[26] منبع: وزارت امور خارجه لتونی، توضیح وضعیت حقوقی افراد دارای وضعیت غیرشهروند لتونی .

در مقابل، اتباع خارجی افرادی هستند که هنگام اقامت در لتونی، تابعیت کشور دیگری را دارند. این گروه شامل شهروندان کشورهای عضو و غیرعضو اتحادیه اروپا می‌شود. در ابتدای سال 2026، پناهندگان اوکراینی 27.4% از ساکنان دارای تابعیت خارجی در لتونی را تشکیل می‌دادند.

لتونی در سال 2025 تعداد 787 درخواست شهروندی از طریق اخذ تابعیت دریافت کرد. در همان سال، 724 نفر از این طریق شهروندی لتونی را به دست آوردند. تعداد درخواست‌ها در سال 2026 نیز بالا باقی ماند. تنها از ژانویه تا ژوئیه، لتونی 544 درخواست اخذ تابعیت دریافت کرد و در همین دوره 243 نفر شهروند این کشور شدند.

لتونی از 1 فوریه 1995 پذیرش درخواست‌های اخذ تابعیت را آغاز کرده است. تا 31 ژوئیه 2026، مقامات این کشور 153,600 درخواست مربوط به 167,230 نفر دریافت کرده بودند.

قوانین تابعیت مضاعف

شهروند لتونی می‌تواند تابعیت کشور دیگری را نیز حفظ کند، مشروط بر اینکه آن کشور عضو اتحادیه اروپا، انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) یا ناتو باشد یا یکی از کشورهای استرالیا، برزیل یا نیوزیلند باشد ^[27] منبع: قانون شهروندی جمهوری لتونی، ماده 9 .

تابعیت مضاعف در چند مورد خاص دیگر نیز مجاز است. شهروند لتونی می‌تواند تابعیت دیگر خود را حفظ کند، اگر:

• از تبعیدیان لتونیایی یا نوادگان آن‌ها باشد؛
• از قوم لتونیایی یا لیوونیایی باشد و شهروندی لتونی را از طریق ثبت رسمی دریافت کند؛
• از طریق ازدواج یا فرزندخواندگی به‌طور خودکار تابعیت کشور دیگری را دریافت کند؛
• زیر 25 سال داشته باشد و علاوه بر شهروندی لتونی، تابعیت کشور دیگری را نیز داشته باشد.

کودکان می‌توانند هم‌زمان شهروندی لتونی و تابعیت هر کشور دیگری را داشته باشند. اگر تابعیت دوم طبق قوانین لتونی مجاز نباشد، معمولاً باید پیش از رسیدن به 25 سالگی تصمیم بگیرند کدام تابعیت را حفظ کنند.

شهروند لتونی که تابعیت کشوری خارج از دسته‌بندی‌های مجاز را دریافت می‌کند، معمولاً موظف است ظرف 30 روز تابعیت لتونی خود را ترک کند. شهروندان همچنین باید دریافت تابعیت جدید را به اداره امور شهروندی و مهاجرت اطلاع دهند ^[28] منبع: اداره امور شهروندی و مهاجرت، قوانین تابعیت مضاعف .

دلایل احتمالی رد درخواست شهروندی

درخواست شهروندی لتونی از طریق اخذ تابعیت ممکن است در صورت احرازنشدن شرایط قانونی یا وجود محدودیت‌های مقرر در قانون شهروندی رد شود.

مهم‌ترین دلایل رد درخواست عبارت‌اند از:

• احرازنشدن شرایط اقامت، تسلط به زبان لتونیایی، دانش موردنیاز یا داشتن درآمد قانونی؛
• فعالیت‌هایی که امنیت ملی یا عمومی لتونی، نظام قانون اساسی دموکراتیک، استقلال یا تمامیت ارضی این کشور را تهدید می‌کنند؛
• ارتباط با تروریسم، سازمان‌های ضدحکومتی یا مجرمانه یا پول‌شویی؛
• خدمت در نیروهای مسلح یا سازمان نظامی کشور دیگر بدون مجوز لازم؛
• محکومیت کیفری برای جرمی که طبق قوانین لتونی نیز جرم محسوب می‌شود؛
• مالیات‌های پرداخت‌نشده یا سایر تعهدات مالی معوق در برابر دولت لتونی؛
• برخی سوابق همکاری یا فعالیت در نهادهای امنیتی شوروی یا سازمان‌های مشخص‌شده در قانون شهروندی.

مقامات هر درخواست را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کنند. حتی اگر متقاضی تمام شرایط رسمی اخذ تابعیت را برآورده کرده باشد، هیئت وزیران می‌تواند درصورتی‌که رفتار یا فعالیت‌های او تهدیدی برای امنیت، نظم عمومی یا نظام قانون اساسی لتونی تشخیص داده شود، درخواست شهروندی را رد کند.

نکات کلیدی درباره شهروندی لتونی

1. شهروندی لتونی را می‌توان از طریق اخذ تابعیت، تبار خانوادگی، تولد یا بازگرداندن تابعیت دریافت کرد. ازدواج نیز از طریق فرایند اخذ تابعیت می‌تواند به شهروندی منجر شود.
2. اخذ تابعیت مستلزم پنج سال اقامت دائم در لتونی است. متقاضیان باید در آزمون‌های شهروندی شامل زبان لتونیایی، قانون اساسی، سرود ملی، تاریخ و فرهنگ این کشور قبول شوند.
3. برنامه اقامت لتونی از طریق سرمایه‌گذاری، امکان دریافت اقامت موقت با حداقل سرمایه‌گذاری €50,000 را فراهم می‌کند. پس از آن، دریافت اقامت دائم و شهروندی از طریق فرایند اخذ تابعیت امکان‌پذیر است.
4. تابعیت مضاعف تنها در موارد مشخص مجاز است. شهروندان لتونی معمولاً می‌توانند تابعیت یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، انجمن تجارت آزاد اروپا یا ناتو و همچنین استرالیا، برزیل یا نیوزیلند را حفظ کنند.
5. پاسپورت لتونی حداکثر 10 سال اعتبار دارد.